Daminɛ
Siraw jukɔrɔ, baarakɛyɔrɔw kɔnɔ ani dugukolo jukɔrɔ dingɛw kɔnɔ minw suturara komini yiriwalenw bɛɛ la, jii tilanyɔrɔba dɔ be yen min be jii saniyanin ni jii nɔgɔman di boonw ni jagokɛyɔrɔ miliyɔn caaman ma. Walisa o ɛnzeniyɛri kabakoba ka se ka baara kɛ cogo ɲuman na, baarakɛlaw ka ɲi ka fɛɛrɛ tilennin dɔ sɔrɔ min be se ka mɔgɔw ka dumuni hakɛ suma. O baara kɔrɔtanin lo be ben jii jateminɛnanw lo kan, o min ye mɔgɔw ka baarakɛyɔrɔ ka kɔrɔsilikɛlaw ye minw tɛ kuma ani u be jii galɔn kelen kelen bɛɛ, nɛgɛkunbɛnnanw wala mɛtɛrɛki kelen kelen bɛɛ sɛbɛ ni jijaliba ye min be don boon dɔ kɔnɔ. Nka, komi o minanw be sigi yɔrɔ minw na jii be baara kɛra ani u be to ka kɛ dugukolo jukɔrɔ yɔrɔ gwɛlɛw la, u tɛ fɛnw ye minw be to yen kudayi. I n’a fɔ masin wala ɔridinatɛri ka fɛɛn o fɛɛn, u be se ka baara kɛ wagati min na ani u ka ɲi ka yɛlɛma laban na.
Jii sumaninw lakurayali baara ye gɛlɛyaba ye, min be wari caaman ɲini, min ka kan ka kɛ baarakɛyɔrɔw ni minisiriso bɛɛ fɛ ka kɛɲɛ ni porogaramu yɛlɛmani ye. O boon tigi fɛ min ma lɔn, n’a y’a fɔ a ye ko u ka mɛtiri be bɔ yen, o be se ka kɛ i n’a fɔ marabolo ka mɔgɔw tɔɔrɔko gwansan, sanko n’a be komi sisan ka minan be baara kɛra ka ɲɛ ka kɛɲɛ n’a ɲɛɛ ye. Tiɲɛn na, u y’a latigɛ ka kanpaɲi dɔ kɛ min be jɛnsɛn ka mɔgɔw nɔnabila, o sababu bɔra ɛnzeniyɛri ka sariyakolo gwɛlɛw la, sɔrɔko jatebɔ gwɛlɛw la ani sariyaw ka cikanw na minw be yɛlɛmayɛlɛma. N’an ye wagati kɛrɛnkɛrɛnninw, farikolo tagamasiɲɛw ani fɛɛrɛw faamu minw be mɛtiriw ka baara dabila, o b’a yira mun na nin yɛlɛmani min be kɛra tuma bɛɛ, o nafa ka bon kominiw ka sɔrɔw marali la, ka sannikɛlaw tanga fakitiri yɛlɛmaniw ma minw tɛ tiɲɛn ye, ani ka diɲɛ kɔnɔ kuran ni jii nɔgɔya.
Wagati minw be kɛ ka tugu ɲɔgɔn kɔ: Tuma min na yɛlɛmani be kɛ
Ka se ka wagati tigitigi lɔn ka jii jateminɛnan bɔ baara la, o be koo caaman ɲini ka kɛ kelen ye, u la min kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ tɔɔw bɛɛ kan, o ye wagati nɔgɔman ye. Ka ɲɛsin sigiyɔrɔw ma minw be baara kɛ ni mɛtiriw ye minw basiginin lo laada ka yɛlɛmani ɲumanw kan wala teliya-basigininw kan, diɲɛ bɛɛ ka baarakɛyɔrɔw ka baarakɛcogo hakɛ min be baara kɛ saan tan ni saan mugan cɛ. O san tan ni duuru- cɛmancɛ kɔfɛ, kɔnɔfɛnw b’a daminɛ ka tɛmɛ u ka sɛgɛsɛgɛli danw kan. Hali ni mɛtɛrɛ kelen be to a kɛnɛma, farati min b’a la ka tiɲɛ, o be juguya kosɔbɛ saan tan tɛmɛnin kɔ n’a be to ka su jii la min be ni fanga ye.
Nka, n’an b’an jigi la kalandriye dɔrɔn kan walisa ka baara kɛcogo fɔ, o be se ka mɔgɔ lafili kosɔbɛ, o lo kama baarakɛlaw fana be baara hakɛ min be kɛ, u kɔlɔsi. Jii jateminɛnan min be sigi boon dɔ kɔnɔ min sumanin lo ani mɔgɔ kelen lo be yen, o tɛna gɛlɛya caaman sɔrɔ masinko la ka tɛmɛ jateminɛnan kelen kan min be baara kɛ denbayaba dɔ ye min mɔgɔ wɔɔrɔ lo be baara kɛ, hali k’a sɔrɔ o minan fila bɛɛ sigira loon kelen na tigitigi. O kama, jagokɛyɔrɔw ni izinibaarakɛlaw ka mɛtiriw be kɔlɔsi fɔlɔ u be jii hakɛ min sɛbɛ, o lo b’o kɛ. Mɛtiri belebeleba- minw be galɔn waa kɛmɛ caman suma loon o loon, olu be se k’u ka yɔrɔw tiɲɛni dan na saan duuru ka taga se saan wolonfila ma, o min be wagati caaman ɲini ka yɛlɛma ka tɛmɛ u ka sigiyɔrɔ ɲɔgɔnw kan.
A laban, yɛlɛmani wagati be dantigɛ tuma caaman na sariyaw fɛ ani sariyakolo gwɛlɛw fɛ minw sigila jamana wala marabolow ka laminikogo latangabagaw fɛ. Gofɛrɛnaman caaman b’a fɔ ko foroba baarakɛyɔrɔw ka kan ka u ka foro kɔnɔ jatebɔsɛbɛnw bɔ saan damadɔ o saan damadɔ walisa k’u sɛgɛsɛgɛ laboratuwari la. Ni mɛtiri kulu kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ y’a yira ko sumali hakɛ dɔ be yɛlɛma ka tɛmɛ sariya ka muɲuli hakɛ kan, sariya b’a ɲini baarakɛyɔrɔ fɛ a ka mɛtiri kelen kelen bɛɛ yɛlɛma o baarakɛyɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnin kɔnɔ wala dugukolo yɔrɔ la, hali n’u be baara kɛra wagati min na.
Minw b’a to u be yɛlɛma: Mun na mɛtiri kɔrɔw ka ɲi ka bɔ baara la
Walisa k’a faamu fɛɛn min kama a ka ɲi ka fɛɛn wɛrɛ yɛlɛma, mɔgɔ ka ɲi ka farikolo sariyakolow lajɛ minw be jii sumani ɲɛminɛ. Mɛtiri kɔrɔman minw be bila duniɲa kuru bɛɛ kɔnɔ sisan, u fanba ye mansinw ye minw kɔnɔfɛnw be sɔrɔ i n’a fɔ diski minw be yɛlɛmayɛlɛma, piston minw be yɛlɛmayɛlɛma wala turbine yɛlɛmayɛlɛmalanw. O yɔrɔ minw be tagama, u labɛnna walisa ka yɛlɛmayɛlɛma wala ka yɛlɛmayɛlɛma cogo dafanin na ni jii min be tɛmɛna. Saan caaman kɔnɔ, n’u be baara kɛra tuma bɛɛ, yɛlɛmani miliyɔn caaman be ɲɔgɔn sɔsɔ cogo min na, o be to ka ɲɔgɔn sɔgɔ dɔɔni dɔɔni o kɔnɔfɛnw gɛrɛfɛla nɔgɔmanw na, o min b’a to yɔrɔ minw be tagama ani so kogow be se ka ɲɔgɔn minɛ, o be bonya.
O kɔnɔyɔrɔw be bonya ka taga tuma min na, jii dɔɔni be daminɛ ka tɛmɛ sumaninyɔrɔ la k’a sɔrɔ a ma farikolo yɔrɔ dɔw minɛ ni mansinw ye. O koo be na ni tiɲɛn yɛlɛmani ye, ani a be yira tuma bɛɛ i n’a fɔ under-sɛbɛri, o kɔrɔ ko mɛtiri kɔrɔ be jii dɔgɔya ka tɛmɛ sannikɛla be min minna yɛrɛ yɛrɛ kan. Hali ni dumunikɛla dɔ be se k’a jati fɔlɔ la ko mɛtiri min tɔgɔ sɛbɛra ka dɔgɔ -, o ye wariko nafa ye, o be gwɛlɛyaba lase baarakɛlaw ma minw be weele ko non-revenue water. Jii min tɛ-sɔrɔ ye, o ye jii saniyanin ye, min be pɔnpe ka don tilanyɔrɔ la nka a be sɛbɛ si to yen ka fakitiri kɛ.
Ni ji hakɛ min tɛ -sɔrɔ ye, o yɛlɛmana ka sabu kɛ mɛtɛrɛ waa caaman ye minw tiɲɛna, baarakɛyɔrɔw ka sɔrɔ dɔgɔyara kosɛbɛ k’a sɔrɔ u ka baara musakaw ji saniyali furaw ani kuran ka pɔnpe fanga be to a nɔɔ na walima u be caya. Walisa ka o bɔnɛ dogoninw sara, mɔgɔw be laban ka jii hakɛ yɛlɛma sigida bɛɛ ye. O la, ka mɛtiri kɔrɔw yɛlɛma minw tɛ baara kɛ, o ye wariko tilenninya wale ye, min b’a to dumunikɛla kelen kelen bɛɛ be baara kɛ ni min ye, u b’o sara tigitigi ani ko jamanadenw yɔrɔ kelen si tɛ dɛmɛ don cogo tilennin na mɔgɔ wɛrɛw ka baarakɛcogo la min ma sɛbɛ.
Ka fara masinw ka fani doncogo kan, mɛtiriw ka teli ka tiɲɛ lamini na. Nɛnɛyɔrɔw la, nɛnɛ be to ka kɛ farati ye tuma bɛɛ; ni jii min be mɛtiri dingɛ dɔ kɔnɔ min man bon, o be nɛnɛ, a be bonya kosɔbɛ, ka sumaninyɔrɔ kɔnɔyɔrɔ fara wala ka sɛbɛrikɛlan ɲɛda ci pewu. O cogo kelen na, sɛnɛfɛnw jii be bɔ ka caya, jii ka kemikɛli be yɛlɛmayɛlɛma ani nɔgɔ minw be yɛlɛmayɛlɛma wala minw be yɛlɛmayɛlɛma, o be se ka kɛ sababu ye ka mineralizasiyɔnw bɔ joona joona mɛtiri ka boon kɔnɔ, ka kɔnɔfɛnw datugu u lɔyɔrɔw la ani ka kunnafoniw lajɛli lalɔ pewu.
Fɛɛrɛw yɛlɛmani: yɛlɛmani ka kɛ baarakɛminan hakilimanw ye
Bi bi la, baarakɛyɔrɔw la, mɔgɔw b’a fɛ ka jii n’a ɲɔgɔnnaw yɛlɛma, o b’a to mɔgɔw b’a fɛ ka pan ka tɛmɛ fɛɛrɛw tilanyɔrɔ la sanni ka nɛgɛso sɔgɔnin dɔ yɛlɛma dɔrɔn. Kabi saan tan caaman tɛmɛnin, jii baarakɛlaw tun b’u jigi la bolola mɛtiriw kan minw tun be tagama soo ni soo, ka nɛgɛ girinmanw ka dingɛ datugulanw kɔrɔta sanji, nɛzi wala samiɲa funteni tuma na walisa ka jatedenw ka baarakɛcogo kunnafoniw sɛbɛ ni ɲɛɛ ye. O fɛɛrɛ be sumaya kosɔbɛ, a sɔngɔ ka gwɛlɛ ani a be se ka fili adamadenw ka sɛbɛri la, ani a be kunnafoni kelen dɔrɔn lo di tile bisaba o tile bisaba.
N’u ye kanpaɲiw daminɛ ka mɔgɔw yɛlɛma cogo labɛnnin na, baarakɛlaw minw be ɲɛtaga kɛra, olu be se k’u ka kiin bɛɛ labɛn ka kɛ jii jateminɛnan hakilimanw ye minw be baara kɛ ni jii jateminɛnanw ye minw be baara kɛ ni jii jatelanw ye minw be baara kɛ ni jii jatelanw ye minw be baara kɛ. O bi tile minɛnw be bololabaara ban pewu k’a sɔrɔ u be mɔgɔw ka fɛnw minɛcogo kunnafoniw jɛnsɛn ka tɛmɛ arajo fɛrɛnsiw fɛ minw ka fanga ka dɔgɔ -yɔrɔ la wala ni selilɛri réseaux ye ka taga lɛrɛ kelen kelen bɛɛ la. Ka yɛlɛmani don o ɲɔgɔndan na, o ye baarakɛcogo nafaba ye min b’a to komini caaman b’a latigɛ ka mɛtɛrɛw bɔ baara la minw be baara kɛ ka ɲɛ, minw be baara kɛ ka ɲɛ, ka kɔn wagati ɲɛ walisa ka nafa caaman sɔrɔ minw be sɔrɔ ɔridinatɛri ka baarakɛcogo la.
Smart infrastructure waleyali be jɛnɲɔgɔnya min be dumunikɛla ni baarakɛyɔrɔ cɛ, o yɛlɛma pewu. Ni kunnafoniw be sɔrɔ wagati yɛrɛ yɛrɛ la, baarakɛyɔrɔw be se ka ɛntɛrɛnɛti dakunw ni telefɔni ɲumanw di minw be loon o loon dumuni kɛcogo yira fɔɔ ka taga se miniti kelen ma. O yecogo ɲuman b’a to boontigiw b’a lɔn joona joona u ka loon o loon delinankow be nɔɔ min to wariko kan, k’u ka jii bɔli porogramu yɛlɛma ani k’u ka lasɔminiw sɔrɔ yɔrɔnin kelen n’u y’a ye ko mɔgɔw be baara kɛra cogo dɔ la min tɛ tagamasiɲɛ ye min b’a yira ko jii nɔgɔko dɔ be kɛra. Ni o fɛɛrɛw fanga dira, yɛlɛmani kɛcogo be bɔ minisiriso ka ladonni sariya la ka kɛ yɛlɛmaniba ye foroba baara ɲuman na.
O nɔnabilacogo: baarakɛcogo ani fɛɛrɛ
Ka porogaramu dɔ kɛ min jɛnsɛnna ka jii jateminɛnanw yɛlɛma, o ye kalanba ye duguw ka minanw labɛnni na min be labɛn ɲuman ni foro baara kɛ ni fiɲɛ tɛ min na. Utilite ka teli ka baara nin kɛ ni fɛɛrɛ fila nunu dɔ ye: yɛlɛmani min be kɛ ni yɛlɛmani ye wala dugukolow yɛlɛmani min be kɛ cogo labɛnnin na. Reactive swapping be kɛ ni mɛtiri dɔ tiɲɛna pewu, n’a farikolo tiɲɛna wala n’a ye fakitiri dɔ lawuli min be se ka kɛ sababu ye ka fɛɛrɛtigɛbaga dɔ dɛmɛ joona joona. Hali ni ladonni min be kɛ ni fanga ye, o ka ɲi ka kɛ kɔrɔtɔko la, a tɛ nɔɔ bɔ kosɔbɛ i n’a fɔ fɛɛrɛ fɔlɔ sabu a be tagama wagati caaman ta ani baarakɛlaw be jɛnsɛn.
O cogo kelen na, dugukoloko yɛlɛmaniw be dugu bɛɛ tilan yɔrɔ danfaraninw na ani ka mɛtɛrɛ kelen kelen bɛɛ yɛlɛma yɔrɔ kɛrɛnkɛrɛnnin dɔ kɔnɔ tile wala lɔgɔkunw kɔnɔ. O fɛɛrɛ b’a to boonw lɔbagaw ka se ka tagama ka ɲɛ ka bɔ soo ni soo sira kelen kan, o be baara caaman kɛ loon o loon ani ka dɔ bɔ mobili ka fɛnɲɛnamafagalanw n’u ka baara musakaw la kosɔbɛ. Sanni u ka baara dɔ daminɛ, baarakɛyɔrɔw be kunnafoni caaman ci dugudenw ma, u b’a yira wagati min na baarakɛlaw bena kɛ yen ani u b’a ɲɛfɔ u ka jii baara be tigɛ wagati dɔɔni kɔnɔ cogo min na.
Ni foro baarakɛla sera sigiyɔrɔ dɔ la wala jagokɛyɔrɔ dɔ la, a ka c’a la, a be ban miniti tan ni duuru ka taga se miniti bisaba ma, n’a y’a sɔrɔ jii nɔgɔ min be yen, o be cogo ɲuman na. Fɛɛrɛkɛla be datuguyɔrɔba min be kɔn mɛtiri lajɛn ɲɛ, a be jii bɔyɔrɔ tigɛ walisa jii kana jigi ani a be baara kɛ ni yɛlɛyɛlɛnan kɛrɛnkɛrɛnninw ye walisa ka minan kɔrɔ bɔ baarakɛyɔrɔ la. Sanni a ka mɛtiri kura bila a nɔɔ na, o baarakɛla be tiyo juru minw be kɛnɛma, u sɛgɛsɛgɛ koɲuman ani a be nɛgɛ kuraw don minw ka ɲi, walisa u ka se ka nɛgɛw siri wagatijan kɔnɔ ani jii tɛ se ka don u la.
Ni mɛtiri kura nɔrɔnin lo ka ɲɛ, jii be bɔ dɔɔni dɔɔni ani o baarakɛla be fiɲɛ o fiɲɛ min be lɔgɔw kɔnɔ, a b’o bɔ koɲuman kɛnɛma pɔmpi dɔ fɛ k’a sɔrɔ a be yɔrɔ kuraw sɛgɛsɛgɛra k’a filɛ ni jii be bɔra yɔrɔ misɛnninw na. Farikolo yɛlɛmani baara laban, min kɔrɔtanin lo ka tɛmɛ, o ye kunnafoniw donɲɔgɔnna ye. O baarakɛla be baara kɛ ni telefɔni dijital dɔ ye min be se ka minɛ bolo la walisa ka mɛtiri kura min donna, o ka nimɔrɔ kelenpe n’a ka aradiyo yɛlɛmani kode sɛgɛsɛgɛ, ani k’o minan kɛrɛnkɛrɛnninw ka porofayili siri ɲɔgɔn na ni boon ka ladɛrɛsi ye ani baarakɛyɔrɔw ka fakitiriw marayɔrɔba ye. O yɔrɔnin kelen, o be se ka kɛ sababu ye ka fakitiri yɛlɛmani nata yɛrɛ ka kunnafoniw kalan ka ɲɛ ka bɔ o fɛɛn kura la k’a sɔrɔ tile kelen ma kɛ ka dumuni kɛ min ma jati.
Kuma laban
Jii jateminɛnan yɛlɛmani min be senna, o ye baarakɛcogo wajibi ye min be bi siwili baarakɛminɛnw basigi, tilenninya ani sabatili sabati. Mɛtiri si tɛ se ka yɛlɛma abada jii jiginin fanga kɔrɔ min tɛ ban, ani a tɛ se ka fɛɛrɛ kuraw ka ɲɛtaga kɛlɛ min tɛ se ka bali. Komi o minɛnw be surunyana u ka farikolo dan na saan tan wala saan caaman kɔnɔ baara kɛnin kɔ foro kɔnɔ tuma bɛɛ, u ka tiɲɛtigiya be dɔgɔya u yɛrɛ ma, o be kominiw ka wariko kɛnɛyako bila farati la ani ka nafolo marali baarabaw gɛlɛya.
Ni mɔgɔw be porogaramuw ta minw be se ka mɔgɔw nɔnabila ani u labɛnnin lo ka ɲɛ, baarakɛlaw b’u ka sɔrɔw latanga, ka fakitiri tiɲɛnbaliw bɔ yen ani ka gɛlɛya minw be sɔrɔ jii la, olu be tiɲɛ cogo labɛnnin na. Min ka bon ka tɛmɛ o kan, o ye ko bi yɛlɛmani min kɛra ka bɔ analogu sɛbɛnw na ka taga smart mɛtiriw la minw be ɲɔgɔn minɛ, o be sigidaw dɛmɛ ni kunnafoniw sɛgɛsɛgɛli ye wagati yɛrɛ yɛrɛ la min ka kan ka kɛ walisa ka ji bɔyɔrɔw dogoninw sɛgɛsɛgɛ yɔrɔnin kelen ani ka sigida maracogo ɲuman kɛ. A laban, mɛtiri kɔrɔw ka lafiɲɛbɔli min be kɛ cogo labɛnnin na, o b’a to an ka diɲɛ kɔnɔ jii tilanyɔrɔw be to u ka baara la, u be se ka la u la ani u labɛnnin lo ka ɲɛ ka se ka siniɲɛsigi ka nafolo gɛlɛyaw kunbɛn.